بلیستر قرص چیست؟ صفر تا صد مواد سازنده و انواع ورق قرص

بلیستر قرص چیست؟

همانطور که گفتیم، بلیستر قرص، همان حفره‌های پلاستیکی یا آلومینیومی بوده که دارو را در خود جای داده و با یک روکش مهر و موم شده است. اما در صورتی که بخواهید دقیق بدانید بلیستر قرص از چه موادی ساخته می‌شود؛ باید بگوییم که این ورق‌ها ترکیبی مهندسی شده از فیلم‌های پلیمری (مثل PVC برای ایجاد حفره) و فویل آلومینیوم (برای پوشش پشت) هستند که با چسب‌های حرارتی خاص به یکدیگر متصل می‌شوند تا از دارو در برابر رطوبت، نور و اکسیژن محافظت نمایند.

در صنعت داروسازی، حفظ ماندگاری شیمیایی قرص از کارخانه تا دست بیمار، بسیار حائز اهمیت است. در صورتی که بسته‌بندی دارویی ضعیف باشد، حتی بهترین دارو هم تبدیل به سم می‌شود.

آشنایی با ساختار اصلی ورق قرص

یک ورق قرص استاندارد از دو جز اصلی تشکیل شده که هر کدام مسئولیت خاصی دارند که در ادامه بررسی خواهیم کرد:

بخش فرم‌گیرنده 

قسمتی که گود می‌شود و قرص داخلش می‌نشیند.

بخش پوشاننده

همان فویلی که پاره می‌شود.

لازم است این دو لایه طوری به هم جوش بخورند که حتی یک مولکول هوا هم رد نشود. برای خرید کارتریج hp 83a کلیک کنید.

ضرورت استفاده از بلیستر برای قرص چیست؟

از مهم‌ترین مزیت‌های این نوع بسته‌بندی باید به این موارد اشاره داشت:

• افزایش طول عمر دارو
• وزن سبک و حمل‌ونقل آسان
• حفظ دوز دقیق دارو برای هر وعده
• جلوگیری از تقلب و دستکاری محصول
• مقاومت در برابر ضربه‌های فیزیکی حین جابجایی
• امکان چاپ اطلاعات روی پشت هر تک دانه قرص
• محافظت صددرصدی در برابر آلودگی‌های میکروبی
• کمک به بیمار برای یادآوری مصرف (با شمارش دانه‌های خالی)

بلیستر ورق از چه چیزی ساخته می‌شود؟

در صنعت بسته‌بندی دارویی با طیف وسیعی از متریال‌ها روبرو هستیم:

پلی وینیل کلراید (PVC)

رایج‌ترین ماده برای بخش حفره‌دار، فیلم پی وی سی است؛ چرا که ارزان است و به آسانی با حرارت شکل می‌گیرد (فرم‌دهی حرارتی). اما PVC خالص سد خوبی در برابر رطوبت نیست. در این راستا، در مناطق شرجی یا برای داروهای حساس، آن را با مواد دیگر ترکیب می‌کنند.

پی وی دی سی

زمانی که داروی ما به رطوبت و اکسیژن خیلی حساس باشد، یک لایه PVDC روی PVC می‌کشند. این ماده خاصیت نفوذناپذیری ورق را تا چندین برابر افزایش می‌دهد. در صورتی که دیدید ورق قرص کمی کدرتر یا ضخیم‌تر است، احتمالا PVDC است.

آلومینیوم سخت 

در بلیسترهای Alu-Alu، هم بخش زیرین و هم بخش رویی از آلومینیوم هستند. هیچ نوری و هیچ رطوبتی عبور نمی‌کند. این بهترین نوع محافظت است اما گران‌تر تمام می‌شود و ابعاد بسته را بزرگ‌تر می‌کند.

این مقاله را از دست ندهید: مهم‌ترین نرم افزارهای تخصصی در چاپ و بسته بندی را بشناسید

فویل آلومینیوم پشت بلیستر چیست؟

آن لایه‌ی نازک نقره‌ای که با ناخن پاره می‌کنید، یک فویل آلومینیوم معمولی نیست. این پوشش لیدینگ اغلب ضخامتی بین 20 تا 25 میکرون دارد. سمت داخلی آن (که روی قرص قرار می‌گیرد) با لاک حرارتی پوشیده شده تا به پلاستیک بچسبد و سمت بیرونی آن با پرایمر پوشیده شده تا قابلیت چاپ نام دارو و تاریخ انقضا را داشته باشد.

شایان به ذکر است که سختی این آلومینیوم باید Hard Temper باشد تا زمانی که فشار می‌دهید، پاره شود (Push-through) و کش نیاید. اگر آلومینیوم نرم باشد، جدا کردن قرص بسیار سخت خواهد بود.

چرا بلیستر جایگزین شیشه‌های قدیمی شد؟

اگر یادتان باشد در گذشته، قرص‌ها را در شیشه‌های قهوه‌ای می‌ریختند. اما مشکل بزرگ این بود هر بار که در شیشه باز می‌شد، کل قرص‌ها در معرض هوا قرار می‌گرفتند. اما در بسته‌بندی حبابی، هر قرص فضای مختص به خودش را دارد. تا زمانی که آن را باز نکنید، ایزوله باقی می‌ماند. این یعنی آخرین قرص بسته دقیقا کیفیتی مشابه اولین قرص دارد.

علاوه بر این، ورق‌هایی که مدارهای چاپی دارند و وقتی قرص را خارج می‌کنید، زمان مصرف را روی گوشی پزشک یا بیمار ثبت می‌کنند. اگرچه هنوز در ایران فراگیر نشده، اما آینده صنعت، ترکیب ورق‌های پلیمری با الکترونیک است.

سخن پایانی

در نهایت دیدیم که بلیستر قرص ترکیبی از پلاستیک دارویی و فویل آلومینیومی است که به منظور محافظت از دارو، افزایش ماندگاری و جلوگیری از مصرف اشتباه طراحی شده و امروزه از اجزای مهم بسته‌بندی دارویی محسوب می‌گردد.

سوالات متداول 

آیا بلیستر قرص قابل بازیافت است؟ 

بلیسترهای قدیمی به دلیل ترکیب پلاستیک و آلومینیوم به سختی بازیافت می‌شوند، مگر اینکه در کارخانه‌های تخصصی این دو لایه از هم جدا شوند. بهتر است آن‌ها را در زباله‌های خشک جداگانه قرار دهید.

چرا پشت بعضی از ورق‌های قرص کاغذی است؟ 

این مدل‌ها اغلب یا مقاوم در برابر کودک هستند. لایه کاغذی موجب می‌شود پاره کردن فویل برای کودکان سخت شود و نیاز به پوست کندن داشته باشد تا حفاظت بالا برود.

بهترین دما برای نگهداری بلیستر قرص چقدر است؟ 

اکثر بلیسترها طوری طراحی شده‌اند که در دمای اتاق (زیر 25 درجه سانتی‌گراد) و دور از تابش مستقیم خورشید عملکرد خود را حفظ کنند، مگر اینکه روی جعبه دارو دمای یخچال قید شده باشد.

تفاوت بلیستر شفاف و کدر در چیست؟ 

بلیسترهای کدر یا نارنجی برای داروهایی مورد استفاده قرار می‌گیرند که به نور حساس هستند. اما ورق‌های شفاف اجازه می‌دهند بیمار شکل و رنگ قرص را ببیند که برای جلوگیری از اشتباه در مصرف مفید است.

منبع: ncbi.nlm.nih.gov