هیچکس دوست ندارد نصف روز کاریاش را صرف سابیدن نوردها و تمیز کردن لاستیکهای دستگاه کند. اما واقعیت تلخ چاپ افست این است که اگر سیستم مرکبرسانی تمیز نباشد، حتی گرانترین ماشینهای هایدلبرگ و کونیگ اند باوئر هم خروجی بیکیفیتی به شما میدهند.
اما حلال رنگ افست چیست؟ خیلیها فکر میکنند حلال فقط یک ماده شوینده است، مثل مایع ظرفشویی اما اگر نگاهتان به حلال اینگونه باشد، احتمالا با مشکلاتی مثل کچل کردن نوردها، سایه آوردن کار و کم شدن عمر لاستیکها روبرو خواهید شد.
حلال رنگ افست چیست؟
حلال رنگ افست (Offset Ink Solvent) به ترکیبات شیمیایی خاصی گفته میشود که برای حل کردن، رقیق کردن (در موارد خاص) و از همه مهمتر، شستشوی مرکبهای خمیری افست طراحی شدهاند.
برخلاف تصور عموم افراد، مرکب چاپ افست بر پایه روغن بوده و با آب پاک نمیشود. در نهایت، برای پاکسازی نوردها، لاستیکها و سیلندرها، نیاز به حلالی داریم که بتواند پیوندهای شیمیایی مرکب را شکسته و بدون آسیب رساندن به قطعات لاستیکی دستگاه، آنها را تمیز نماید.
یک حلال خوب نه تنها باید قدرت پاککنندگی بالایی داشته باشد، بلکه باید سرعت تبخیر مناسبی داشته باشد تا روی نوردها باقی نماند و باعث تغییر کیفیت چاپ بعدی نشود.
کاربردهای اصلی حلال رنگ در فرآیند چاپ
استفاده از حلال در چاپ افست یک مرحله نظافتی نبوده، بلکه بخشی از فرآیند نگهداری و کنترل کیفیت است. از کاربردهای اصلی آن باید به موارد زیر اشاره کنیم:
- شستشوی نوردها و لاستیکها
این رایجترین کاربرد حلال رنگ افست است. در پایان شیفت کاری یا هنگام تعویض رنگ (مثلا از سیاه به زرد)، تمام مسیر مرکبرسانی باید با حلال شسته شود. در صورتی که حلال بیکیفیت باشد، سایهای از رنگ قبلی باقی میماند که به آن Ghosting میگویند.
- تنظیم ویسکوزیته (به ندرت)
اگرچه در افست اغلب از ورنی یا روغنهای مخصوص برای تنظیم چسبندگی مرکب استفاده میشود، اما گاهی اوقات برای برخی کاربردهای خاص یا شستشوی سریعتر مسیر، از حلالهای رقیقکننده استفاده میشود.
- احیای لاستیک سیلندر
لاستیکهای چاپ به مرور زمان و در اثر فشار و برخورد با کاغذ، دچار کوبیدگی میشوند یا خلل و فرج آنها با ذرات کاغذ و مرکب خشک پر میشود. حلالهای تخصصی (Rejuvenators) میتوانند سطح لاستیک را نرم نموده و عمر آن را بالا ببرند.
چرا آب خالی مرکب افست را پاک نمیکند؟
شاید برای تازهکارها سوال باشد. مرکب افست روغنی است و آب و روغن قاطی نمیشوند. پس اگر شلنگ آب را روی نورد بگیرید، فقط گندکاری میشود. ما به مادهای نیاز داریم که زبانِ چربی را بفهمد و بتواند پیوند مولکولی سفت و سخت رزینها و پیگمنتهای مرکب را بشکند. این وظیفه اصلی حلال رنگ افست است.
آشنایی با انواع حلالهای رنگ افست
شناخت انواع حلال به شما کمک میکند تا هزینه چاپخانه را کم کنید و عمر دستگاه را بالا ببرید.
حلالهای نفتی سنتی
این حلالها بر پایه مشتقات نفتی هستند. قدرت پاککنندگی بسیار بالایی دارند و ارزان قیمت هستند، اما بوی تندی دارند و برای محیط زیست و سلامت اپراتور مضر هستند (VOC بالا).
حلالهای گیاهی و زیستمحیطی
نسل جدید حلالها که بر پایه روغنهای گیاهی (مثل سویا) ساخته میشوند. اینها کمترین خطر را برای سلامتی دارند، دیرتر تبخیر میشوند و نقطه اشتعال بالایی دارند (خطر آتشسوزی کمتر).
حلالهای قابل ترکیب با آب
این نوع حلال رنگ افست قابلیت مخلوط شدن با آب را دارد که بسیار مهم است؛ چرا که در چاپ افست، گرد کاغذ و صمغ عربی (که حلال در آب هستند) نیز روی نوردها مینشینند. این حلالها همزمان مرکب (چربی) و گرد کاغذ (محلول در آب) را تمیز میکنند. این بهترین گزینه برای چاپخانههای مدرن است.
اشتباه رایج در استفاده از بنزین به جای حلال تخصصی
در بسیاری از چاپخانههای سنتی، هنوز هم از بنزین یا مخلوط نفت و بنزین برای شستشو استفاده میشود. فقط چون ارزان است و سریع خشک میشود. اما آیا میدانستید این صرفهجویی گرانترین اشتباه شماست؟
- خشکشدن نوردها
بنزین چربی طبیعی لاستیک نورد را میکشد. پس از مدتی سطح نورد شیشهای و لیز میشود و دیگر نمیتواند مرکب را درست انتقال دهد.
- خطر انفجار
کافیست یک جرقه کوچک در فضای بسته چاپخانه ایجاد شود تا فاجعه رخ دهد.
- سلامت اپراتور
استنشاق مداوم بخارات بنزین، مستقیم روی ریه و سیستم عصبی ماشینچی اثر میگذارد.
باید بدانید که یک حلال رنگ افست استاندارد، حاوی مواد نرمکننده لاستیک است که باعث میشود نوردها همیشه حالت ارتجاعی و زنده داشته باشند. برای خرید شارژ کارتریج 51A اچ پی کلیک کنید.
یک حلال رنگ افست استاندارد چه ویژگیهایی دارد؟
در زمان خرید حلال، به دنبال این ویژگیها باشید تا بهترین راندمان را در چاپخانه داشته باشید:
- نقطه اشتعال بالا
جهت جلوگیری از آتشسوزی در چاپخانه، نقطه اشتعال باید بالای 40 یا 60 درجه سانتیگراد باشد.
- عدم آسیب به نورد
حلال نباید باعث باد کردن (Swelling) یا خشک شدن لاستیک نوردها شود.
- سرعت تبخیر کنترل شده
در صورتی که خیلی سریع بپرد، خوب تمیز نمیکند؛ اگر خیلی دیر بپرد، چاپ بعدی را خراب میکند.
- بدون باقیمانده چربی
پس از خشک شدن نباید لایه چربی روی لاستیک باقی بگذارد.
همچنین پیشنهاد میشود مقاله تفاوت رنگهای پایه آب و پایه حلال در یک نگاه را نیز مطالعه نمایید.
نکات ایمنی در کار با حلالهای چاپ
سلامت شما از هر چیزی مهمتر است. در زمان کار با حلال رنگ افست حتما موارد زیر را رعایت نمایید:
- دوری از جرقه: حتی حلالهای ایمن نیز قابل اشتعال هستند.
- تهویه مناسب: فضای چاپخانه باید دارای سیستم گردش هوای قوی باشد.
- استفاده از دستکش: تماس مداوم حلال با پوست باعث اگزما و جذب مواد شیمیایی از راه پوست میشود. حتما از دستکشهای مقاوم در برابر مواد شیمیایی (مثل نیتریل) استفاده نمایید.
سخن پایانی
در پایان، انتخاب درست حلال رنگ افست تفاوت بین یک چاپ تمیز و درخشان با یک چاپ کدر و پر از مشکل است. استفاده از حلالهای ترکیبی با آب امروزه بهترین تعادل را بین کیفیت تمیزکاری و سرعت کار ایجاد مینماید. هیچگاه کیفیت مواد شوینده را فدای قیمت ارزان نکنید؛ چرا که هزینه تعمیر و تعویض نوردهای دستگاه بسیار بالاتر خواهد بود.
دیدگاهتان را بنویسید