Web2 چیست و چه تفاوتی با Web1 و Web3 دارد؟

Web2 چیست و چه تفاوتی با Web3 دارد؟

این سوال تکامل اینترنت را در بیان می‌کند. Web1 عصر اطلاعات ایستا بود. Web2، عصر تعامل و شبکه‌های اجتماعی است که متأسفانه منجر به انحصار شرکت‌های بزرگ بر داده‌ها شده است. Web3 پاسخی به این تمرکزگرایی است. هدف Web3 ایجاد یک اکوسیستم غیرمتمرکز مبتنی بر بلاکچین است. در این نسل جدید، کنترل داده‌ها و دارایی‌ها مستقیما به کاربر منتقل می‌شود. این تغییر پارادایم، نه‌تنها یک به‌روزرسانی فنی، بلکه یک تغییر عمیق فرهنگی و اقتصادی محسوب می‌گردد.

Web1 چیست؟

نخستین نسل اینترنت که به Web1 معروف است، از حدود سال 1991 آغاز شد و تا اوایل دهه 2000 ادامه دار بود. این دوره، گام نخست در دیجیتالی شدن فضای سنتی بود. وب 1 به معنای واقعی کلمه یک وب ایستا بود. صفحات وب بیشتر شامل متن‌ها و تصاویر ثابت بودند که توسط توسعه‌دهندگان تولید می‌شدند. Web1 پلتفرمی بود که اساسا فقط خواندنی (Read Only) بود.

از ویژگی‌های Web1 می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

• صفحات استاتیک: محتوا به‌ندرت به‌صورت پویا به‌روز می‌شد.
• تعامل محدود: کاربران نمی‌توانستند محتوا تولید کنند.
• هدف اصلی: فراهم کردن دسترسی جهانی به اطلاعات برای نخستین بار.

در این مرحله، هدف تنها انتقال اطلاعات به کاربران بود. هنوز خبری از شبکه‌های اجتماعی، وبلاگ‌ها و امکان ارسال نظرات یا گفت‌وگو وجود نداشت. این نسل زمینه‌ساز عصر اطلاعات بود، اما زیرساخت‌های آن متمرکز بر میزبان بود و فاقد پویایی لازم بود.

Web2 چیست؟

وب 2 که از حدود سال 2004 ظهور کرد، انقلاب بزرگی در تعاملات آنلاین به وجود آورد. این نسل با ظهور فناوری‌هایی مانند جاوا اسکریپت و HTML5، اینترنت را از یک پلتفرم ایستا به یک بستر دینامیک و تعاملی تبدیل ساحت. این دوره، عصر وب اجتماعی و پلتفرم‌محور نامیده می‌شود.

ظهور غول‌های فناوری و متمرکزسازی

Web2 در عین تسهیل ارتباطات، یک پارادوکس بزرگ را ایجاد کرد. با رشد شبکه‌های اجتماعی، وبلاگ‌ها و ویکی‌ها، محتوای تولیدشده توسط کاربر (User-Generated Content) به موتور محرکه اصلی اینترنت تبدیل شد. اما مالکیت داده‌ها و سود حاصل از آن به سمت غول‌های فناوری (Big Tech) سرازیر شد. شرکت‌هایی همچون گوگل، آمازون و متا (فیسبوک) کنترل بی‌سابقه‌ای بر داده‌ها و جریان اطلاعات به دست آوردند. این ساختار، اینترنت را به فضایی تبدیل کرد که در آن خدمات در ازای اطلاعات شخصی ارائه می‌شود. در حقیقت، کاربران محتوا تولید کرده و ارزش اقتصادی ایجاد می‌کنند، اما در نهایت، خودشان به محصولی برای تبلیغات هدفمند تبدیل می‌شوند.

مشکلات Web2 کدامند؟

داده‌های کاربران در Web2 در سرورهای مرکزی مانند (AWS آمازون) نگهداری می‌شوند. این تمرکز شدید، دو خطر عمده را به همراه دارد:

• سانسور: پلتفرم‌های متمرکز می‌توانند به راحتی حساب‌های کاربری، محتوا یا حتی عملیات پرداخت را سانسور کنند یا دسترسی کاربران را محدود سازند.
• نقض حریم خصوصی: در این مدل، شرکت‌های بزرگ کنترل کاملی بر اطلاعات دارند و ریسک افشای داده‌ها در پایگاه‌های داده متمرکز بسیار بالاست.

پاسخ به این چالش‌ها، نیاز مبرم به نسل جدیدی از اینترنت را نشان می‌دهد.

Web3 چیست؟

Web3 یا وب 3 پاسخی بنیادین به تمرکزگرایی Web2 است. این نسل جدید اینترنت بر پایه بلاکچین بنا شده و با وعده بازگرداندن کنترل و مالکیت دیجیتال به کاربران ظهور نمو‌ده است. وب 3 تنها یک به‌روزرسانی فناوری نیست، بلکه یک تغییر قدرت است.

ویژگی‌های کلیدی Web2

• Trustless (بدون نیاز به اعتماد): تراکنش‌ها و تعاملات بر اساس کدهای برنامه‌ریزی شده (قراردادهای هوشمند) انجام می‌شوند، نه اعتماد به یک نهاد واسطه.
• Permissionless (بدون نیاز به مجوز): هر فردی در جهان، بدون نیاز به کسب اجازه از هیچ نهاد دولتی یا شرکتی، می‌تواند به برنامه‌ها دسترسی پیدا کند و مشارکت کند.

زیرساخت‌های اصلی Web2 چیست و چه تفاوتی با Web3 دارد؟

به منظور درک کامل اینترنت نسل سوم، باید با عناصر زیربنایی آن آشنا شد. در این بخش، بررسی می‌کنیم که این فناوری‌ها چگونه پاسخ می‌دهند به چالش اصلی یعنی Web2 چیست و چه تفاوتی با Web3 دارد. در مدل اقتصادی و زیرساختی:

این امکان را فراهم می‌کند که داده‌ها در یک شبکه گسترده از گره‌ها (Nodes) توزیع شوند و مالکیت هر دارایی دیجیتال به صورت شفاف و غیرقابل تغییر ثبت گردد. این تفاوت ساختاری، جوهر اصلی انقلاب Web3 است.

• بلاکچین: دفتر کل توزیع‌شده، ستون فقرات ذخیره‌سازی داده‌ها به صورت غیرمتمرکز است.
• قراردادهای هوشمند (Smart Contracts): کدهایی خوداجرا هستند که اجرای خودکار توافق‌ها را بدون نیاز به واسطه تضمین می‌کنند.
• برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps): نرم‌افزارهایی هستند که روی بلاکچین اجرا می‌شوند و تحت کنترل یک نهاد واحد نیستند.
• توکن‌های غیرمثلی (NFT): گواهی مالکیت واقعی دارایی‌های دیجیتال (از هنر تا زمین مجازی) را فراهم می‌کنند.
• دیفای (DeFi): سیستم مالی غیرمتمرکزی که خدمات مالی را بدون نیاز به بانک‌ها فراهم می‌کند.
• دائو (DAO): سازمان‌های خودمختار غیرمتمرکزی که اعضای آن با توکن‌های خود در تصمیم‌گیری‌ها نقش دارند.

تفاوت Web2 با Web1 و Web3

تفاوت اصلی میان نسل‌های اینترنت، در تغییر مالکیت و مدیریت داده‌ها نهفته است. Web1 تحت کنترل میزبان وب‌سایت بود، Web2 تحت کنترل انحصاری پلتفرم‌ها است، اما Web3 قدرت را به فرد باز می‌گرداند.

تمرکز بر مالکیت و حریم خصوصی

در Web2، هر تعامل کاربر، از یک جستجوی ساده تا یک پست در شبکه‌های اجتماعی، به جمع‌آوری داده‌های بیشتر توسط غول‌های فناوری منجر می‌شود. این داده‌ها برای ایجاد پروفایل‌های دقیق و تبلیغات هدفمند استفاده می‌شوند. در مقابل، Web2 با بهره‌گیری از بلاکچین، تضمین می‌کند که مالکیت واقعی داده به کاربر بازگردد. اطلاعات به صورت رمزگذاری‌شده ذخیره شده و تنها کاربر می‌تواند به آن‌ها دسترسی داشته باشد. این امکان، حریم خصوصی بالاتری را تضمین نمو‌ده و امکان فعالیت‌های آنلاین به صورت شبه ناشناس (Pseudo-Anonymous) را فراهم می‌سازد.

این انتقال مدل اقتصادی از کاربر به عنوان محصول (Web2) به کاربر به عنوان سهامدار (Web3) یک تغییر بنیادین است. در Web3 کاربران می‌توانند از طریق اقتصاد توکنی (Tokenomics) با مشارکت در شبکه پاداش دریافت کنند. این مدل، انگیزه‌ای مستقیم برای تولیدکنندگان محتوا و مشارکت‌کنندگان ایجاد می‌کند و سودآوری را از پلتفرم به سمت جامعه کاربری هدایت می‌کند. جهت درک بهتر این تفاوت‌ها، مقایسه ساختاری نسل‌ها ضروری است.

معیار	Web1 (فقط خواندنی)	Web2 (خواندن/نوشتن)	Web3 (خواندن/نوشتن/مالکیت)
تمرکز (کنترل)	متمرکز بر میزبان	شدیدا متمرکز (Big Tech)	غیرمتمرکز (توزیع شده میان نودها)
تعامل کاربر	ایستا، مشاهده صرف	برنامه‌های پویا، شبکه‌های اجتماعی	تعامل، مالکیت مستقیم دارایی
ساختار داده	صفحات ایستا (HTML)	سرورهای مرکزی، پایگاه داده متمرکز	دفتر کل توزیع‌شده (Blockchain)
فناوری محوری	HTML، لینک‌ها	موبایل، شبکه‌های اجتماعی، کلود	بلاکچین، قرارداد هوشمند، هوش مصنوعی

تفاوت مدل اقتصادی و حریم خصوصی (Web2 در مقابل Web3)

معیار مقایسه	Web2 (کنونی)	Web3 (آینده)
مدل درآمدی	اقتصاد پلتفرمی، تبلیغات (فروش داده کاربر)	اقتصاد توکنی، مالکیت‌محور (Tokenomics)
مدیریت داده	کنترل کامل توسط شرکت‌های مرکزی	کنترل و مالکیت کامل توسط کاربر
سانسور و حذف	آسان و یک‌جانبه توسط پلتفرم	مقاوم در برابر سانسور (Non-censurable)
حریم خصوصی	ردیابی گسترده، نقض مکرر حریم خصوصی	بالا، ناشناس بودن هویت، رمزنگاری

Web3 در ترکیب هوش مصنوعی و Web معنایی

برای پاسخ به این پرسش که Web2 چیست و چه تفاوتی با Web3 دارد، باید نقش فناوری‌های نوظهور در نسل سوم اینترنت را بررسی کرد. Web3 تنها یک شبکه بلاکچینی نیست؛ بلکه همگرایی بلاکچین با هوش مصنوعی (AI) و مفهوم وب معنایی (Semantic Web) است.

وب معنایی و درک ماشینی

اصطلاح وب معنایی (Semantic Web) در ابتدا توسط تیم برنرز-لی جهت تعریف تکامل وب مطرح شد. هدف وب معنایی این است که کامپیوترها بتوانند اطلاعات را درک کنند و آن را به صورت ماشینی پردازش نمایند، دقیقا همانند درک انسان. در Web3، هوش مصنوعی و پردازش زبان طبیعی (NLP) ابزارهای کلیدی برای این منظور هستند. این فناوری‌ها به سیستم‌ها اجازه می‌دهند تا زمینه، قصد و مفهوم جستجوهای کاربر را بفهمند و تعاملاتی شخصی‌سازی‌شده ارائه دهند.

ترکیب هوش مصنوعی و بلاکچین

در Web2، هوش مصنوعی عمدتا توسط شرکت‌های بزرگ برای ردیابی، هدفمندسازی تبلیغات و تقویت کنترل متمرکز استفاده می‌شد. اما در Web3، هوش مصنوعی نقشی متفاوت و توانمندساز دارد.

• زیرساخت امن: بلاکچین به عنوان زیرساختی شفاف و غیرقابل دستکاری برای ذخیره داده‌های مورد نیاز هوش مصنوعی عمل می‌کند.
• شخصی‌سازی محرمانه: هوش مصنوعی غیرمتمرکز می‌تواند تجربیات آنلاین را شخصی‌سازی کند (مانند پیشنهاد محتوا بر اساس سابقه کاربری). اما این کار بدون نیاز به فدا کردن حریم خصوصی یا کنترل داده‌ها انجام می‌گیرد.

به این ترتیب، Web3 توانایی حل مشکل اعتماد و شفافیت را برای هوش مصنوعی فراهم می‌کند. هوش مصنوعی در این نسل جدید، ابزاری است که در خدمت کاربران و حفظ مالکیت آن‌ها بر داده‌هایشان قرار می‌گیرد.

همچنین پیشنهاد می‌شود مقاله اینترنت TD چیست؟ همه چیز درباره سرعت شگفت‌انگیز اینترنت TD-LTE را نیز مطالعه نمایید.

مقایسه موانع پیش‌روی نسل سوم

با وجود مزایای ایدئولوژیک، نسل جدید اینترنت همچنان با موانع جدی فنی روبرو است که پذیرش عمومی آن را کند می‌سازد. در مقایسه با Web2 که سرعت و سهولت استفاده آن برای میلیاردها نفر تثبیت شده است، مسئله Web2 چیست و چه تفاوتی با Web3 دارد، در عملکرد عملیاتی پاسخ داده می‌شود.

چالش مقیاس‌پذیری

مقیاس‌پذیری به توانایی یک شبکه برای پردازش تعداد زیادی تراکنش در ثانیه (TPS) اشاره دارد. شبکه‌های بلاکچین، به دلیل ماهیت غیرمتمرکز خود، معمولا در مقایسه با سرورهای متمرکز Web2، سرعت پردازش کندتری دارند. در حقیقت، در مثلث بلاکچین، تلاش برای افزایش مقیاس‌پذیری، اغلب به قیمت کاهش تمرکززدایی یا امنیت شبکه تمام می‌شود.جهت رفع این چالش، راه‌حل‌های لایه 2 (Layer 2) مانند پالیگان (Polygon) در حال توسعه هستند تا سرعت تراکنش‌ها را بدون به خطر انداختن ساختار غیرمتمرکز افزایش دهند.

تجربه کاربری و هزینه

وب 2 تجربه‌ای ساده و سریع را ارائه می‌دهد. اما Web3 در حال حاضر به مراحل، نرم‌افزار و آموزش اضافی نیاز دارد. مدیریت کلیدهای خصوصی کیف پول، پیچیدگی استفاده از dApps و هزینه‌های تراکنش (Gas Fees) می‌تواند مانعی جدی برای پذیرش توسط کاربران عادی باشد. برای موفقیت، Web3 باید تجربه‌ای به سادگی و روانی پلتفرم‌های متمرکز ایجاد کند.

نگرانی‌های زیست‌محیطی

برخی از بلاکچین‌های بزرگ که از مکانیسم اثبات کار (Proof-of-Work یا PoW) استفاده می‌کنند (مانند بیت کوین)، مصرف انرژی بسیار بالایی دارند. این نگرانی‌ها موجب شده است تا پروژه‌های Web3 به سمت مکانیسم‌های دوستدار محیط زیست مانند اثبات سهام (Proof-of-Stake یا PoS) حرکت کنند. ارتقاء اتریوم به اثبات سهام نمونه‌ای از این تلاش‌ها در جهت کاهش تأثیرات زیست‌محیطی است.

سخن پایانی

Web2 چیست و چه تفاوتی با Web3 دارد؟ پاسخ ساده، در یک تغییر جهت از متمرکز به غیرمتمرکز خلاصه نمی‌شود. بلکه باید آن را تحولی در مفهوم مالکیت دیجیتال دید. Web1 ما را به اطلاعات جهانی متصل نمود. Web2، ما را به یک جامعه آنلاین کشاند، اما در این راه، قدرت را به بیگ‌تک سپرد و حریم خصوصی ما را نقض کرد. Web3، فصل جدیدی است که کنترل داده‌ها، هویت و دارایی دیجیتال را مستقیما به کاربر بازمی‌گرداند. این تحول بزرگ، زیرساخت اقتصاد جهانی را تغییر می‌دهد و مدل‌های کسب‌وکار را دگرگون می‌سازد.

آینده اینترنت توسط پروژه‌هایی شکل می‌گیرد که موفق شوند موانع مقیاس‌پذیری و تجربه کاربری را رفع کنند و نهایتا به جنگ میان کنترل انحصاری در مقابل توانمندسازی فردی تبدیل می‌شود. اینترنت نسل سوم، وعده یک مدل اقتصادی عادلانه‌تر و شفاف‌تر را با هدف ایجاد مالکیت دیجیتال حقیقی می‌دهد. برای خرید شارژ کارتریج 052 کانن کلیک کنید.

سوالات متداول

1.آیا Web3 جایگزین Web2 خواهد شد؟

خیر. Web3 تکمیل‌کننده و رفع‌کننده نواقص Web2 است. همزیستی میان زیرساخت‌های متمرکز و غیرمتمرکز، ساختار آینده وب را شکل خواهد داد.

2. آیا Web3 همان وب معنایی است؟

در ابتدا، تیم برنرز-لی Web3 را وب معنایی نامید. اما تعریف امروزی Web3 بیشتر بر بلاکچین و تمرکززدایی تأکید دارد. هرچند که هوش مصنوعی و وب معنایی بخش‌های مهمی از آینده اینترنت نسل سوم هستند.

3. Web2 چیست و چه تفاوتی با Web3 دارد؟ در زمینه مالکیت؟

در Web2 مالکیت داده با پلتفرم‌ها است. در Web3، مالکیت داده و دارایی‌های دیجیتال (از طریق NFT) مستقیما در اختیار خود کاربر قرار دارد.

4. چرا مقیاس‌پذیری یک چالش مهم برای Web3 است؟

مقیاس‌پذیری به توانایی شبکه برای پردازش تراکنش‌های زیاد اشاره دارد. شبکه‌های غیرمتمرکز فعلی (بلاکچین) اغلب در مقایسه با سرورهای متمرکز وب 2 کندتر هستند و این یک مانع در پذیرش انبوه است.

5. DAO چیست؟

DAO مخفف سازمان خودمختار غیرمتمرکز است. این یک سازمان اینترنتی است که توسط کدهای برنامه‌نویسی اداره می‌شود و اعضای آن از طریق توکن‌ها در تصمیم‌گیری‌ها نقش دارند.

منبع: geeksforgeeks